Budynki po zachodniej stronie czechowickiego dworca kolejowego jednak zostaną zburzone, a na ich miejscu powstanie parking? Wszystko na to wskazuje. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił decyzję o wpisaniu ich do rejestru zabytków. W ubiegłym roku zaskarżyli ją Starosta Bielski i PKP S.A.
O wpisaniu do Rejestru Zabytków Województwa Śląskiego obszaru o powierzchni 36 arów, po zachodniej stronie dworca, portal czecho.pl pisał w artykule "Otwarcie dworca dopiero w przyszłym roku. Powodem jedna decyzja". Obiekty na tym terenie to dawne magazyny, które obecnie stoją puste i niszczeją.
Decyzja stanęła na przeszkodzie w udostępnieniu dworca. Dlaczego? Według planów inwestora, czyli PKP S.A., dawny budynek rewidentów, bezpośrednio sąsiadujący z dworcem, miał zostać rozebrany, dlatego spółka nie uwzględniła zabezpieczeń przeciwpożarowych na ścianie zachodniej budynku dworca. Dodajmy, że budynek rewidentów stoi w odległości mniejszej niż 4 metry od dworca, a według prawa budowlanego konieczne jest wykonanie wspomnianych zabezpieczeń.
Dodatkowo według planów na działce - po rozebraniu budynków - miał powstać parking. To niewątpliwie ułatwiłoby życie mieszkańcom i podróżnym - w zmodernizowanym budynku dworca ma powstać siedziba Centrum Usług Społecznych (dawny Ośrodek Pomocy Społecznej), a także planowane muzeum miejskie. Ponadto w obiekcie będą pracować funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei, a także pracownicy spółek kolejowych.
Jak ustalił nasz portal, decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 sierpnia 2025 roku uchylił Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Członek rządu podał, że zaskarżyli ją PKP S.A. oraz Starosta Bielski.
W dokumencie Starosta Bielski wskazał, że "teren po zachodniej stronie dworca kolejowego uległ znacznym zmianom na przestrzeni lat, na obszarze tym znajdują się między innymi współczesne pawilony handlowe nie przedstawiające żadnych wartości historycznych, co więcej, zmieniające całkowicie układ funkcjonalny tego terenu".
Ponadto samorządowiec podkreślił dekapitalizację obiektów znajdujących się na obszarze wpisu i pozbawienie ich wartości architektonicznych. Przedstawiono też interes publiczny, zgodnie z którym dworzec jako obiekt użyteczności publicznej musi "spełniać szereg warunków, m. in. zapewnić bezpieczeństwo, komfort i dostępność dla wszystkich użytkowników".
W swojej decyzji o uchyleniu wpisu terenu i budynków do rejestru zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że "Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania nieprawidłowo ocenił stan faktyczny, a zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, że zespół zabudowy dworca kolejowego w Czechowicach-Dziedzicach wypełnia przesłanki wpisu do rejestru zabytków".
- Cieszę się z tej decyzji. Starostwo Powiatowe zaskarżyło wpisanie do rejestru zabytków tych budynków, walczyliśmy o to razem z PKP S.A. oraz miastem. Teraz będziemy mogli mieć w końcu parking w samym centrum, o co od lat prosili mieszkańcy - przekazał w rozmowie z portalem czecho.pl wicestarosta bielski Bartłomiej Fajfer.
Pełną treść ustaleń MKiDN publikujemy poniżej. Strona postępowania, czyli Wojewódzki Konserwator Zabytków, może odwołać się od decyzji ministra.
Warto przy okazji dodać, że parking powstanie również po wschodniej stronie dworca kolejowego, w sąsiedztwie wiaduktu w ciągu ul. Traugutta. Teren należy już do miasta, a czechowicki samorząd planuje na pierwszy kwartał ogłoszenia przetargu na sporządzenie dokumentacji projektowej "parkingu miejskiego przy ul. Towarowej w Czechowicach- Dziedzicach".
Jedna z działek, którą zakupiło miasto. To tutaj powstanie nowy parking - 27.08.2025 · fot. mp / czecho.pl
W wyniku analizy akt sprawy, organ drugiej instancji ustalił co następuje.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którymi do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy (art. 9 ust. 1).
Z przywołanego w komparycji przepisu art. 6 ust. 1 lit. b tej ustawy wynika, że ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają zabytki nieruchome będące, w szczególności m.in. układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi. Zgodnie z art. 7 ww. ustawy formą ochrony zabytków jest m.in. wpis do rejestru zabytków.
Natomiast zgodnie z definicją legalną zabytku zawartą w art. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytek nieruchomy to nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będąca dziełem człowieka lub związana z jego działalnością i stanowiąca świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, której zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na zachowaną wartość artystyczną, historyczną lub naukową. Jednocześnie w art. 3 pkt 13 ww. ustawy zdefiniowano historyczny zespół budowlany jako powiązaną przestrzennie grupę budynków wyodrębnioną ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.
Zgodnie z treścią przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przyjętym orzecznictwie, powyższy przepis odnosi się również do decyzji i postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela, a ponadto organ powinien wszechstronnie i dokładnie zbadać wszystkie okoliczności faktyczne, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 77 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998 r., II S.A. 506/98).
Po analizie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania nieprawidłowo ocenił stan faktyczny, a zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, że zespół zabudowy dworca kolejowego w m. Czechowice-Dziedzice wypełnia przesłanki wpisu do rejestru zabytków.
Zgodnie z przepisem art. 3 pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do rejestru zabytków wpisuje się zabytek ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Wpis obiektu do rejestru zabytków jako zespołu budowlanego oznacza objęcie ochroną konserwatorską zarówno wyszczególnionych obiektów, jak i obszaru ich wzajemnego oddziaływania. Istotne przede wszystkim jest rozplanowanie obiektów względem siebie tj. ich relacje, kompozycja przestrzenna; forma zewnętrzna obiektów (skala, forma architektoniczna, konstrukcja, kompozycja i wystrój elewacji). Ponadto, w odniesieniu do historycznych zespołów budowlanych ważna jest też rola oraz funkcja obiektów w tym zespole.
W toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji nie udowodniono, że ww. budynki wraz z terenem posiadają wystarczające wartości, uzasadniające wpisanie ich do rejestru zabytków jako historycznego zespołu budowlanego. Należy podkreślić, że objęcie prawną ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków dotyczy obiektów o wysokich wartościach historycznych, naukowych i artystycznych, uzasadnionych okolicznościami m.in. takimi jak zachowanie autentycznej substancji budowlanej (w tym spójnego i przemyślanego układu przestrzennego), a także występowanie czytelnych powiązań przestrzennych i układów kompozycyjnych oraz cech stylowych lub powiązanie z postacią wybitnego architekta lub budowniczego itp., które przesądzają o jego znaczeniu jako świadectwa określonego etapu rozwoju architektury i budownictwa.
Przedmiotowy zespół zabudowy dworca kolejowego położony w Czechowicach-Dziedzicach warunków tych nie spełnia. Wskazane w uzasadnieniu decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków walory historyczne, artystyczne i naukowe nie przesądzają o istotnej wartości tego zespołu uzasadniającej wpisanie go do rejestru zabytków. Omawiany zespół został bowiem wzniesiony w dwóch etapach: w połowie XIX w. (budynek dworca) oraz na początku XX w. (budynek administracyjny "ZNS" tj. d. posterunek rewidentu i budynek ekspedycji towarowej i magazynu).
W uzasadnieniu decyzji nie wskazano autorów projektu poszczególnych budynków (poza stwierdzeniem, że budynek dworca wzniesiono według "wiedeńskiego projektu"). A zatem, nie występuje wartość historyczna lub naukowa powiązana ani z postacią wybitnego architekta lub budowniczego, ani też powiązana z postacią historyczną ważną dla lokalnej społeczności.
W dalszej kolejności należy stwierdzić, że Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków określił wartości przynależne w jego ocenie zespołowi zabudowy dworca, wskazując na spójny i uporządkowany układ przestrzenny tego zespołu, relacje przestrzenne między jego elementami, a także osie widokowe czytelne w terenie. Należy jednak zauważyć, że usytuowanie poszczególnych elementów tak określonego zespołu budowlanego wzdłuż linii torów nie jest odzwierciedleniem przemyślanej kompozycji, lecz zostało podyktowane czynnikami użytkowymi (dostępność do linii kolejowej), które zdeterminowały lokalizację obiektów w określony sposób, w celu ułatwienia obsługi pasażerów i transportu towarowego.
Co więcej, określone w ten sposób przez organ pierwszej instancji wartości znajdują ochronę w zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru Gminy Czechowice-Dziedzice obejmującej tereny centrum miasta położone na południe od torów kolejowych - CENTRUM I - etap 2 (Uchwała Nr LII/566/18 Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach z dnia 10 lipca 2018 r.).
Jak bowiem wynika z tego planu dla terenu oznaczonego symbolem 3U, na którym znajduje się budynek dworca oraz budynek administracyjny "ZNS" wyznaczono obowiązującą linię zabudowy poprowadzoną wzdłuż południowej elewacji obu budynku, a także wprowadzono zakaz lokalizacji nowych budynków. Natomiast zlokalizowany na obszarze 2U budynek ekspedycji towarowej i magazynu oznaczono jako "obiekt zabytkowy chroniony ustaleniami planu".
Jednocześnie pozostałe wartości wskazane jako podstawa wpisu do rejestru zabytków omawianego zespołu (tj. wartość historyczna jako świadectwo rozwoju miejscowości; wartość artystyczna wynikająca z wykorzystania form historyzujących i wartość naukowa jako przedmiot badań nad przemianami typów zabudowy, układów przestrzenno- funkcjonalnych oraz dekoracji fasad obiektów kolejowych) chronione są już na podstawie wpisu do rejestru zabytków budynku dworca (decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 2 sierpnia 2013 r., nr rejestru A/407/13) oraz na podstawie zapisów ww. planu miejscowego.
Podkreślić przy tym należy, że przypisywane przedmiotowemu zespołowi wartości nie reprezentują walorów przynależnych wyłącznie temu zespołowi, lecz stanowią wartości budynku dworca przetransponowanie na grupę obiektów o mniejszej wartości. Indywidualny wpis do rejestru zabytków budynku dworca chroni wystraczająco wskazane wyżej wartości.
Reasumując, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że nie występują przesłanki uzasadniające objęcie prawną ochroną konserwatorską zespół zabudowy dworca kolejowego w Czechowicach-Dziedzicach przy ul. Kolejowej, w skład którego wchodzą: A. budynek dworca kolejowego, B. budynek administracyjny "ZNS" (dawny posterunek rewidentu), C. budynek ekspedycji towarowej i magazynu, D. teren działek ewidencyjnych nr 1357/9 (w całości), 1472 (w całości), 1473 (w całości), 1474 (w całości), 1475 (w całości), 1476 (w całości), 1477 (w całości), 1479 (w całości), 1480 (w całości), 1481 (w całości), 1357/31 (w całości), 1357/30 (w części), obr. 0003 Dziedzice, m. Czechowice-Dziedzice, pow. bielski. A zatem, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 sierpnia 2025 r., znak: K-RD.5140.43.2025.MB, wpisującej ww. obiekt do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego i orzeczenie o nie wpisaniu do rejestru zabytków.
Od października 2022 roku trwa przebudowa czechowickiego dworca kolejowego. To inwestycja długo oczekiwana przez mieszkańców Czechowic-Dziedzic. Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach z tematu "Modernizacja dworca kolejowego" podaj
Zgodnie z Rozporządzeniem Ogólnym o Ochronie Danych Osobowych (RODO) na portalu czecho.pl zaktualizowana została Polityka Prywatności. Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem.
