Najnowsze

  • 23 października 2026
  • 31 października 2026
  • wyświetleń: 6194

Susza i niski poziom wody w Jeziorze Goczałkowickim oraz Zbiorniku Łąka

Utrzymuje się obniżony poziom wody w Jeziorze Goczałkowickim i Zbiorniku Łąka - przyczyną są występujące od kilku miesięcy niewielkie dopływy. Zobaczcie nasze wideo ze zdjęciami zbiorników!



O sytuacji na Jeziorze Goczałkowickim zapytaliśmy Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w Katowicach, które administruje Zbiornikiem Goczałkowickim. Stanowi on jeden z podstawowych rezerwuarów wody przeznaczonej do zaopatrzenia mieszkańców aglomeracji śląskiej, Zagłębia i zachodniej Małopolski.

- Rozległe odsłonięcia dna, widoczne z brzegu i szczególnie wyraźnie z powietrza, wynikają przede wszystkim z ukształtowania zbiornika. W jego płytkich, bardzo płaskich partiach cofkowych nawet obniżenie zwierciadła wody o niespełna pół metra powoduje odsłonięcie dziesiątek hektarów dna i piaszczystych łach. Sam zasięg odsłoniętych powierzchni nie jest zatem miarą wielkości pozostałego zapasu wody. Dobrze widać to między innymi w sąsiedztwie sztucznej wyspy lęgowej, nazywanej "Ptasią Beczką". Odsłaniające się okresowo łachy bywają wykorzystywane przez ptaki do zakładania gniazd, jednak późniejszy wzrost poziomu wody może prowadzić do zalania lęgów. Wybudowanie trwałej wyspy o powierzchni ponad 400 m², wyniesionej ponad maksymalny poziom piętrzenia, stworzyło bezpieczne miejsce lęgowe przede wszystkim dla rybitw rzecznych. Jest to przykład dostosowania ochrony ptaków do zmiennych poziomów wody w czynnym zbiorniku wodociągowym - opowiada Maciej Zaremba z Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów.

- Obniżony poziom wody w zbiorniku nie oznacza zagrożenia ciągłości zaopatrzenia odbiorców obsługiwanych przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. - zaznacza.

Nowa wyspa na Zbiorniku Goczałkowickim - 23.03.2026
Odsłonięta łacha w sąsiedztwie sztucznej wyspy lęgowej, nazywanej "Ptasią Beczką" · fot. ilustracja poglądowa AI


- Obecnie zwierciadło wody w Zbiorniku Goczałkowickim znajduje się na rzędnej około 254,10 m n.p.m., czyli około 40 cm poniżej zwyczajowo utrzymywanego poziomu roboczego, wynoszącego 254,50 m n.p.m. Porównanie to odnosi się do poziomu przyjmowanego w gospodarowaniu wodą, a nie do średniej wieloletniej dla tej pory roku. Takie obniżenie nie stanowi nadzwyczajnego opróżnienia zbiornika. Podobne sytuacje występują co kilka lat, w okresach utrzymujących się niewielkich dopływów - wyjaśnia pracownik GPW.

Jak dodaje, przyczyną obecnego obniżenia poziomu wody są długotrwale małe dopływy przy jednoczesnym poborze na potrzeby zaopatrzenia ludności oraz konieczności zapewnienia przepływu biologicznego w Wiśle poniżej zapory. Od wielu miesięcy dopływ do zbiornika wynosi od wartości bliskich zeru do kilku metrów sześciennych na sekundę, przy czym najczęściej nie przekracza 2 m³/s. Obecnie jest to około 1,7 m³/s. Pobór wody ze zbiornika na potrzeby wodociągowe kształtuje się dzisiaj na poziomie około 0,5 m³/s, natomiast odpływ do Wisły, zapewniający przepływ biologiczny, wynosi 1,2 m³/s.

- Oznacza to, że już te dwa składniki rozchodu odpowiadają wielkości obecnego dopływu. Przy jego dalszym zmniejszeniu oraz po uwzględnieniu parowania korzystamy z wcześniej zgromadzonego zapasu. Właśnie po to buduje się zbiorniki retencyjne: aby magazynowały wodę w okresach jej nadmiaru i umożliwiały korzystanie z niej w okresach niedoboru. Retencja pozwala zaspokajać potrzeby ludności, przemysłu, energetyki i przyrody również wtedy, gdy bieżące przepływy w rzekach są bardzo małe. Bez zgromadzonego wcześniej zapasu nie można byłoby oprzeć zaopatrzenia regionu na samym aktualnym dopływie do zbiornika - komentuje Maciej Zaremba.

IMG 1541
Widoczne dno jeziora przy brzegu w Wiśle Małej - w rejonie wieży widokowej i pomostu


- W przypadku Zbiornika Goczałkowickiego obowiązujące pozwolenia wodnoprawne umożliwiają pobór wody na potrzeby wodociągowe nawet do 4 m³/s. Jest to wielkość znacznie większa od obecnego dopływu, a możliwość takiego poboru wynika właśnie z istnienia rezerwy zgromadzonej w zbiorniku. Stanowi ona ważne zabezpieczenie systemu GPW S.A., służącego zaopatrzeniu około 3,5 mln mieszkańców regionu. Oparcie tak dużego systemu wyłącznie na bezpośrednich ujęciach rzecznych, bez zapasu retencyjnego, nie zapewniałoby porównywalnej odporności na długotrwałe okresy bez opadów - ocenia M. Zaremba z GPW.

Jak dodaje, pomimo obniżenia poziomu wody Zbiornik Goczałkowicki nadal gromadzi około 80 mln m³ wody. To w przybliżeniu połowa jego całkowitej pojemności, wynoszącej około 161 mln m³. Jest to bardzo duży zapas, pozwalający korzystać ze zbiornika przez wiele miesięcy. Dla zobrazowania skali: obecny pobór wodociągowy, wynoszący około 0,5 m³/s, odpowiada około 15,8 mln m³ rocznie. Rzeczywisty czas korzystania z zapasu zależy również od dopływu, obowiązkowego odpływu do Wisły, parowania oraz dopuszczalnych poziomów eksploatacyjnych.

IMG 1539
Łabędzie żerujące na płyciźnie


- Uzupełnię, iż Zbiornik Goczałkowicki łączy kilka ważnych funkcji: gromadzi wodę na potrzeby zaopatrzenia ludności, ogranicza zagrożenie powodziowe w dolinie Wisły poniżej zapory, a jednocześnie stanowi cenne siedlisko ptaków, objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000. 22 lipca 2026 r. minęło 70 lat od oddania zbiornika do eksploatacji. Obecna sytuacja dobrze pokazuje znaczenie dalekowzrocznej decyzji o jego budowie i pracy inżynierów, którzy ją zrealizowali. Pomimo niewielkich dopływów mamy w nim nadal około 80 mln m³ wody. To zapas, dzięki któremu zbiornik skutecznie spełnia swoją podstawową funkcję również w okresie niedoboru opadów - mówi ekspert z GPW.

- Choć odsłonięte fragmenty dna oglądane z lotu ptaka mogą wyglądać niepokojąco, są przewidywalną konsekwencją korzystania ze zgromadzonych zasobów w okresie niewielkich dopływów. Właśnie w takich warunkach szczególnego znaczenia nabierają retencja oraz możliwość korzystania z kilku współpracujących źródeł zaopatrzenia - dodaje M. Zaremba.

Trwa modernizacja zbiornika Łąka. Zamknięta jest korona zapory
Trwa modernizacja zbiornika Łąka. Zamknięta jest korona zapory


Niższy poziom wody w Zbiorniku Łąka



Niższy poziom wody można zaobserwować również w Zbiorniku Łąka. Jak wskazuje Linda Hofman - Rzecznik Prasowa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, poziom wody w zbiorniku Łąka wynika z sytuacji hydrologicznej w zlewni Pszczynki, a nie z prowadzonych prac modernizacyjnych.

Od rozpoczęcia robót w sierpniu lustro wody obniżyło się o około 20 centymetrów. Jak informuje rzeczniczka instytucji Linda Hofman, warunki pozwoliły prowadzić prace bez konieczności dodatkowego zwiększania odpływu.

- W ostatnich tygodniach na wodowskazie Pszczyna stany wody niezmiennie utrzymują się na granicy stanów niskich i średnich - informuje Linda Hofman.

Jak wskazuje, w ciągu bieżącego roku poziom Pszczynki mieścił się w strefach stanów niskich i średnich. Stany wysokie występowały jedynie punktowo i krótkotrwale. Jednocześnie odpływ ze zbiornika Łąka jest utrzymywany zgodnie z obowiązującą dla tego obiektu instrukcją gospodarowania wodą.

Mimo niewielkich opadów i utrzymujących się niskich oraz średnich stanów rzeki, w zlewni Pszczynki nie obowiązuje ostrzeżenie o suszy hydrologicznej. Wody Polskie wskazują, że zgodnie z wytycznymi IMGW-PIB nie występuje tam susza hydrologiczna wymagająca wydania takiego ostrzeżenia. Inaczej jest w sąsiedniej zlewni Małej Wisły powyżej zbiornika Goczałkowice.

Przedstawicielka Wód Polskich podkreśla również znaczenie zbiornika Łąka dla stabilizowania przepływów w dolnej części zlewni Pszczynki. Przypomina przy tym, że ilość zgromadzonej wody zależy od wielu czynników. - Zasoby wody w zbiornikach wodnych są wypadkową dopływu do zbiornika, odpływu, wód opadowych, roztopowych, parowania i zużycia wody na cele przemysłowe lub bytowe mieszkańców - tłumaczy Linda Hofman.

Przypomnijmy, że trwa również modernizacja zapory. Realizowane są największe prace na tym obiekcie od czasu oddania go do użytku w 1986 roku. Inwestycja o wartości ponad 8,4 mln zł ma poprawić bezpieczeństwo przeciwpowodziowe i stan techniczny zapory. Na czas robót zamknięto ścieżkę pieszo-rowerową na jej koronie.

Więcej o pracach piszemy w artykule: Trwa modernizacja zbiornika Łąka. Zamknięta korona zapory

Mniej wody w stawach



Również stawy Maciek i Zabrzeszczok w Goczałkowicach mają zauważalnie niższy poziom wody Warto jednak wyjaśnić, że jesień jest okresem odłowów karpia, podczas których obniża się poziom wody w stawach hodowlanych, aż do ich opróżnienia. Jest to normalny element gospodarki stawowej, dlatego odsłonięte dno stawu o tej porze roku nie musi świadczyć o skutkach suszy.

ar / czecho.pl

Komentarze

Zgodnie z Rozporządzeniem Ogólnym o Ochronie Danych Osobowych (RODO) na portalu czecho.pl zaktualizowana została Polityka Prywatności. Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem.