Jak poprawić jakość upraw rolniczych?

Wiele zasad profesjonalnej produkcji roślinnej jest uniwersalna, niezależna od rodzaju upraw. Dzięki nim można uzyskać zdrowsze i wyższe plony. Co jest najważniejsze?

Wysiewaj nasiona kwalifikowane

Wysiew nasion kwalifikowanych powinien być podstawą w uprawach profesjonalnych. Chociaż wiąże się z wyższym kosztem początkowym w porównaniu z wykorzystaniem nasion z własnej produkcji, finalnie lepiej opłaca się, gdyż uzyskuje się wyższy plon (nawet o 10%), o lepszych cechach jakościowych.

Kwalifikowany materiał siewny jest jednorodny (brak domieszek), wolny od patogenów i szkodników. Ogranicza ryzyko wystąpienia problemów w początkowych fazach rozwoju roślin. Z reguły ma także wyższą zdolność kiełkowania w porównaniu z nasionami pochodzącymi z własnej produkcji. Dzięki temu można zoptymalizować obsadę.

Właściwie dobieraj odmiany

Najważniejszym, ale nie jedynym parametrem odmian jest plenność. Plenna, ale wymagająca odmiana w słabszych warunkach glebowych może dać niższy plon niż odmiana o średnim potencjalne plonotwórczym, ale o dużej odporności na niekorzystne czynniki zewnętrzne.

Dlatego warto patrzeć na to szerzej. Przy doborze odmian liczy się wczesność. Jest to w szczególności istotne u kukurydzy. Późne odmiany kukurydzy o FAO powyżej 300 mogą nie zdążyć wytworzyć plonu w polskich warunkach klimatycznych. Zawsze należy zwracać uwagę na odporności na choroby (a u zbóż czy rzepaku także na wyleganie).

Wiele pożądanych właściwości jest przyporządkowanych do gatunku, np. u kukurydzy znaczenie ma siła wzrostu początkowego i "dry down". Sumarycznie odpowiednio dobrany zestaw "cech" odmiany, dopasowany do warunków może znacznie poprawić jakość upraw rolniczych.

Stosuj zaawansowany płodozmian

Utrzymanie wysokiej jakości podłoża to szeroki temat, obejmujący wiele zagadnień. Do najważniejszych należy stosowanie zmianowania. Roślin nie powinno się uprawiać w monokulturze, warto stosować złożony płodozmian, wprowadzając m.in. gatunki fitosanitarne i nawozy zielone.

W systemie zmianowania należy unikać uprawy po sobie roślin należących do tej samej rodziny. To zmniejszy ryzyko wystąpienia negatywnego zjawiska "zmęczenia gleby" (spadek urodzajności), a także wyższej presji ze strony szkodników (żerujących na konkretnych rodzinach roślin) oraz patogenów.

Dopasuj nawożenie do rzeczywistych potrzeb roślin

Nawożenie powinno być dostosowane do potrzeb roślin, ma uwzględniać również aktualną zasobność podłoża. Warto je poprzedzić analizą laboratoryjną gleby (zwłaszcza w uprawie roślin wieloletnich, np. przed zakładaniem sadu).

Poza nawozami mineralnymi zaleca się stosować nawozy organiczne, które poprawiają żyzność gleby i biorą udział w produkcji próchnicy. Należy unikać stosowania nadmiernych dawek nawozów, gdyż powoduje to nie tylko straty (wzajemne unieczynnianie pierwiastków, wymywanie w głąb profilu glebowego poza obręb korzeni), ale także może być niekorzystne dla roślin. Przykładem jest nadmiar azotu, osłabiający ściany komórkowe roślin, przez co są bardziej podatne na szkodniki, uszkodzenia mechaniczne i przenikanie patogenów.

W przypadku wystąpienia objawów niedoboru pierwiastków optymalne jest zastosowanie nawozów dolistnych (szybciej usuwa się skutki takiego niedoboru).

Aby nawożenie było maksymalnie skuteczne, należy także zoptymalizować pH pod wymagania konkretnych gatunków. Poza tradycyjnymi nawozami zaleca się korzystać z nawozów specjalistycznych, np. aktywatorów gleby.

Stosuj preparaty mikrobiologiczne

Do upraw rolnych warto wprowadzać preparaty biologiczne, np. pożyteczne grzyby i bakterie zwiększające aktywność mikrobiologiczną gleby. Mogą poprawiać pobieralność składników pokarmowych, zwiększają odporność na choroby, szkodniki i inne czynniki stresotwórcze. Pozytywny wpływ na rozwój mikroorganizmów glebowych ma również stosowanie nawozów organicznych. Oprócz tego warto korzystać ze środków, np. zawierających niepatogeniczne grzyby, które zwalczają choroby grzybowe. Przykładem jest m.in. Coniothyrium minitans.

Wiele czynników stresotwórczych można ograniczyć już na starcie, podejmując przemyślane decyzje i stosując szeroko zakrojone działania profilaktyczne. Oprócz tego warto wdrażać prace, które ułatwiają utrzymanie dobrych parametrów podłoża. Takie czynności w połączeniu opłacają się nie tylko sezonowo (wyższy i lepszy jakościowo plon w danej uprawie), ale również w perspektywie długoterminowej.