KPO w Holandii i Polsce

Około 55 procent środków przeznaczono na klimat, a około 26 procent na cyfryzację. W zielonej części planu mieści się około 3 miliardów euro, w tym około 1,6 miliarda euro na efektywność energetyczną. Z tej kwoty około 1,4 miliarda euro przewidziano na program ISDE, a około 225 milionów euro na modernizację budynków sektora publicznego. Na redukcję azotu i ochronę przyrody zaplanowano łącznie około 989 milionów euro. W cyfryzacji wskazuje się między innymi około 263 miliony euro na ekosystem technologii kwantowych oraz około 60 milionów euro na projekty sztucznej inteligencji.

Alokacje, wypłaty i dostęp do KPO w Holandii

Niderlandzki plan obejmuje inwestycje i reformy ważne dla gospodarki. W części energetycznej wyodrębniono około 694 miliony euro na morską energetykę wiatrową oraz około 69 milionów euro na badania nad wodorem. Dodatkowy rozdział REPowerEU przewiduje około 735 milionów euro na oszczędność energii i modernizację sieci. Po stronie reform plan zawiera między innymi projekt obowiązkowego ubezpieczenia od niezdolności do pracy dla osób samozatrudnionych, co ma zmniejszać różnice między etatem a samozatrudnieniem.

Pierwsza płatność dla Holandii została zrealizowana we wrześniu 2024 roku i wyniosła około 1,3 miliarda euro. Do połowy 2025 łączna wartość dwóch pierwszych transz sięgnęła około 2,5 miliarda euro. Ryzykiem pozostaje utrata części z pozostałej puli około 2,9 miliarda euro, jeżeli do połowy 2026 nie uda się zamknąć wszystkich celów.

Dostęp do środków dla firm opiera się na krajowych programach wdrożeniowych. Kluczowe jest miejsce prowadzenia działalności i zgodność projektu z regulaminem programu. Obywatelstwo nie stanowi kryterium. Oznacza to, że Polacy prowadzący działalność gospodarczą w Holandii z numerem KVK mogą aplikować na takich samych zasadach jak inni przedsiębiorcy, w tym osoby samozatrudnione ZZP.

KPO dla ZZP w Holandii

Wsparcie realizowane było również dla samozatrudnionych. ZZP w Holandii mógł ubiegać się o dofinansowanie na identycznych zasadach jak spółki, pod warunkiem rejestracji w KVK i dopasowania projektu do wymogów programu. Polacy prowadzący ZZP w Holandii, którzy spełniali te warunki, mogli składać wnioski na równych prawach.

Najczęściej finansowane przez firmy i samozatrudnionych były modernizacje energetyczne w lokalu firmowym. Chodzi przede wszystkim o pompy ciepła, kolektory słoneczne do ciepłej wody, docieplenia przegród, wymianę stolarki i szyb na bardziej energooszczędne rozwiązania oraz przyłączenia do sieci ciepłowniczej tam, gdzie było to możliwe. Poziom dofinansowania zależał od rodzaju i parametrów technicznych inwestycji. Pojedynczy element mógł uzyskać od kilkuset do kilku tysięcy euro. Zestawy działań na jednym adresie potrafiły łącznie przynieść kilkanaście tysięcy euro, a przy większych pakietach nawet kilkadziesiąt tysięcy euro. Wnioskodawca biznesowy składał wniosek w ścieżce dla firm, dokumentował zakup oraz montaż i rozliczał projekt zgodnie z regulaminem.

Na co najczęściej aplikowały firmy i ZZP w Holandii

Dla mikrofirm i osób samozatrudnionych najważniejszym oknem był program ISDE. Dane operacyjne dla roku 2025 pokazują, że do sierpnia złożono ponad sto dwadzieścia tysięcy wniosków obejmujących blisko sto osiemdziesiąt tysięcy urządzeń i działań, o łącznej wartości roszczeń około 259 milionów euro. W części biznesowej dominuje finansowanie pomp ciepła, natomiast projekty izolacyjne częściej dotyczą gospodarstw domowych. Potwierdza to, że firmy oraz ZZP najczęściej inwestowały w źródła ciepła o wysokiej sprawności i technologie obniżające koszty energii.

Polskie wydatki w ramach KPO

Polski KPO to około 59,8 miliarda euro, z czego około 25,27 miliarda euro stanowią granty, a około 34,54 miliarda euro preferencyjne pożyczki. Udział wydatków na klimat przekracza 44 procent, a na cyfryzację wynosi około 21 procent. Po odblokowaniu środków w 2024 roku napływ pieniędzy przyspieszył. Do końca 2024 roku z trzech pierwszych wniosków o płatność spłynęło około 67 miliardów złotych. W połowie 2025 zawarte umowy obejmowały ponad 117 miliardów złotych, co stanowi mniej więcej 45 procent całej puli.

W debacie publicznej pojawiły się jednak kontrowersje wokół jakości części wydatków. Wskazywano zakupy jachtów, saun, solariów, ekspresów do kawy, wyposażenia apartamentów, wirtualnych strzelnic oraz niszowych platform e learningowych. Sprawy trafiły do kontroli i do organów ścigania. Rząd zapowiedział weryfikację naborów i możliwe odzyskiwanie środków. Część środowisk zwracała uwagę, że niektóre pozycje mieściły się w regulaminach konkursów na dywersyfikację działalności, zwłaszcza w branży turystycznej i gastronomicznej. Weryfikacja trwa, dlatego nie wszystkie przypadki doczekały się ostatecznych rozstrzygnięć.

Czy w Holandii były nieprawidłowości związane z KPO

W Niderlandach nie odnotowano głośnych afer porównywalnych ze wskazywanymi w Polsce. Uwagę instytucji kontrolnych przyciągają raczej ryzyka systemowe samego instrumentu. Model płatności za osiągnięte cele, a nie za rozliczone koszty, utrudnia śledzenie drobiazgowych wydatków i może prowadzić do sporów interpretacyjnych. Niderlandzka Najwyższa Izba Kontroli zwraca ponadto uwagę na ryzyko utraty części środków w razie opóźnień i trudności w domknięciu celów w terminie.

Najważniejsze różnice między Holandią a Polską

Holenderski plan jest mniejszy kwotowo, a ciężar wydatków spoczywa na inwestycjach publicznych oraz dobrze zdefiniowanych modernizacjach środowiskowych i energetycznych, które łatwiej powiązać z celami polityk. W Polsce plan jest znacznie większy i obejmuje bardzo szerokie spektrum interwencji. Szybkie tempo uruchamiania programów oraz szerokie definicje kwalifikowalności w niektórych naborach przełożyły się na różnorodne projekty, w tym takie, które wywołały kontrowersje opinii publicznej.

Co KPO oznacza w praktyce dla przedsiębiorców i ZZP w Holandii

Z perspektywy firmy działającej w Holandii najbardziej dostępne są modernizacje energetyczne w lokalach firmowych. Najczęściej wybierane są pompy ciepła oraz kolektory słoneczne do ciepłej wody, a także docieplenia i wymiana stolarki. Warunkiem powodzenia jest rejestracja w KVK, złożenie wniosku w ścieżce dla podmiotów gospodarczych i kompletne udokumentowanie zakupu oraz montażu. Dla ZZP w Holandii wymogi są takie same jak dla innych firm i różni się jedynie skala inwestycji. W praktyce pozwala to trwale obniżyć koszty energii i poprawić konkurencyjność działalności.

KPO w Holandii w liczbach

Holenderski plan odbudowy ma wartość około 5,4 miliarda euro i koncentruje się na klimacie, energii oraz cyfryzacji. Do połowy 2025 wypłacono około 2,5 miliarda euro, a dalsze środki zależą od zamknięcia celów do połowy 2026. Programy wdrożeniowe są otwarte dla wszystkich przedsiębiorców działających w Holandii. Obejmuje to Polaków prowadzących firmy oraz osoby samozatrudnione ZZP, także w formule ZZP w Holandii. W Polsce wartość planu to około 59,8 miliarda euro. Kontraktowanie postępuje szybko, lecz równolegle trwa weryfikacja części wydatków, które wzbudziły wątpliwości. Dla przedsiębiorców kluczowe pozostaje dopasowanie projektu do celu programu, rzetelna dokumentacja oraz koncentracja na inwestycjach, które przynoszą trwałą poprawę efektywności i odporności biznesu.