Czy to jeszcze moje miasto? "Nie Unia, nie Niemcy. To my sami niszczymy własne miasto"

Nie Unia, nie Niemcy. To my sami niszczymy własne miasto

Idąc dziś ulicami Czechowic-Dziedzic, coraz częściej mam poczucie, że to miasto traci swoją duszę. Nie czuję już klimatu dawnego miejsca, które miało charakter, ciągłość i pamięć. I nie stało się to przez Unię Europejską, Niemców czy "obcych". Zrobiliśmy to sami - z pełnym przyzwoleniem naszych władz.

Wystarczy przejść się ulicą Mazańcowicką, Legionów, w okolice ulicy Sienkiewicza, Kolejowej czy wielu mniejszych ulic, które jeszcze niedawno miały swój lokalny rytm i skalę. Dziś są one architektonicznym chaosem - zlepkiem przypadkowych przebudów, nadbudów i nowych inwestycji, całkowicie oderwanych od tradycji i historii miejsca.

Stare domy, które mogły być dumą miasta i świadectwem życia kilku pokoleń, są bezrefleksyjnie niszczone. Znikają detale, proporcje i materiały, które tworzyły tożsamość tej przestrzeni. W ich miejsce pojawia się beton, blacha, plastik i katalogowa "nowoczesność". A tam, gdzie jeszcze coś ocalało, deweloperzy dostają zgodę, by budować wszystko, wszędzie i jakkolwiek.

To nie jest rozwój. To jest zalegalizowana degradacja przestrzeni.

Szczególnie wymownym symbolem tego procesu jest ulica Wodna. Miejsce, które przez dziesięciolecia tworzyła zieleń, drzewa i naturalny krajobraz. Wycięto cały drzewostan - bez realnej debaty, bez szacunku dla historii tego miejsca i bez refleksji nad skutkami takich decyzji.

W ich miejsce powstał nowy zbiornik - przedstawiany jako inwestycja nowoczesna i technicznie poprawna. Tylko że dziś coraz więcej mieszkańców zadaje sobie pytanie: czy on w ogóle był potrzebny i czy rzeczywiście spełnia swoje zadanie? Już pierwsza powódź pokazała, że zamiast chronić, mógł stać się potencjalnym źródłem zagrożenia, a nie realną pomocą. Jeśli infrastruktura przeciwpowodziowa budzi strach zamiast poczucia bezpieczeństwa, to znaczy, że coś poszło bardzo nie tak.

I znów - nie jest to "ślepy los". To efekt konkretnych decyzji administracyjnych, zapisów (lub ich braku) w planach miejscowych, wydawanych zgód i braku odwagi, by myśleć długofalowo. Za ład przestrzenny odpowiada samorząd - burmistrz, Rada Miejska i urzędnicy, których obowiązkiem jest ochrona interesu publicznego, a nie jedynie formalne "przyklepywanie" inwestycji.

Zasłanianie się wolnością budowania i prawem własności to wygodna wymówka. Wolność bez zasad prowadzi do chaosu. A chaos niszczy miasto szybciej niż jakiekolwiek zewnętrzne zagrożenia.

Największa hipokryzja polega na tym, że jednocześnie tak chętnie mówi się o obronie tożsamości, tradycji i historii. Jakiej historii? Tej, którą sami wymazujemy z krajobrazu? Tej, którą poświęcamy w imię betonu, skróconych procedur i braku odpowiedzialności?

Możemy budować kolejne pomniki, stawiać symbole i prowadzić wielkie spory ideologiczne. Ale żaden pomnik - niezależnie od tego, kogo upamiętnia - nie uratuje naszego miasta, jeśli nie potrafimy zadbać o jego przestrzeń, krajobraz i codzienne otoczenie mieszkańców.

Temat żołnierzy wyklętych to osobna, szeroka i trudna kwestia - do innej dyskusji. Ale prawdziwa troska o miasto zaczyna się nie od monumentów, lecz od mądrych decyzji tu i teraz.

Jeśli dziś, idąc ulicami Mazańcowicką, Legionów, Kolejową, w okolicach Sienkiewicza czy Wodnej, nie czujemy już ducha Czechowic-Dziedzic, to znak, że przegrywamy nie z historią - lecz z własną obojętnością.
Bo to my sami, z pełnym przyzwoleniem władz, niszczymy własne miasto.