[WIDEO, FOTO] Żołnierze zgrupowania kpt. Henryka Flamego "Bartka" spoczęli w Kamesznicy

Cmentarz Wojenny Żołnierzy NSZ jest miejscem spoczynku szczątków Żołnierzy Niezłomnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego "Bartka" zamordowanych przez funkcjonariuszy komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we wrześniu 1946 roku w akcji o kryptonimie "Lawina".

- Nie są to wszyscy odnalezieni, część z nich została wcześniej pochowana w grobach rodzinnych, zgodnie z życzeniem rodzin. Podczas uroczystość pogrzebowej do grobów zostaną złożone szczątki prawie 60 żołnierzy - przekazał katowicki oddział IPN.

- Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych stanie się nie tylko miejscem spoczynku żołnierzy Niezłomnych, poległych w walce o niepodległość Ojczyzny, będzie to także kolejne miejsce na mapie polskiej pamięci o żołnierzach podziemia niepodległościowego - dodała instytucja.

- Żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych zgrupowania Henryka Flamego "Bartka, gdy wczytamy się w każdy pojedynczy życiorys, zakochani byli w wolnej, suwerennej, niepodległej Rzeczypospolitej. Tylko taką znali, w takiej się rodzili, taka ich kształtowała po roku 1918, taką ukochali, dla takiej gotowi byli walczyć i dla takiej gotowy byli umierać - mówił podczas czwartkowej uroczystości Karol Nawrocki.

- Mimo, że to pogrzeb, to dziś się trochę radujemy, bo wracają jako bohaterowie, wracają do swoich patriotów, którzy na tej ziemi na nich czekali. Wracają do swoich korzeni. I taki wymiar ma dzisiejszy pogrzeb. Dzisiejszy pogrzeb, w którym jako Prezydent RP mam zaszczyt uczestniczyć, jest powrotem pewnego porządku, prawdy, patriotyzmu, dbałości o polską niepodległość, o wolną, niepodległą Rzeczpospolitą Polską. I to nam oni dzisiaj przynoszą - zaznaczył Prezydent RP.

Operacja "Lawina"

We wrześniu 1946 roku, po wcześniejszym przeniknięciu w struktury oddziału "Bartka", agenci UB podstępnie zamordowali żołnierzy kpt. Henryka Flamego. W ramach "Operacji Lawina" bezpieka pozbawiła życia około stu podkomendnych "Bartka". Mordercy działali w sposób szczególnie perfidny, a część ofiar straciła życie w wyniku eksplozji podminowanych budynków, do których wcześniej zwabiono ich i odurzono, by nie stawiali oporu.

Od roku 2012 Instytut Pamięci Narodowej poszukiwał miejsc pochówku żołnierzy ze zgrupowania "Bartka". Prace poszukiwawcze i ekshumacyjne prowadzono na terenie byłego poniemieckiego majątku Scharfenberg, niedaleko wsi Malerzowice Wielkie (gm. Łambinowice) oraz Starego Grodkowa w gminie Skoroszyce na Opolszczyźnie.

W Starym Grodkowie odnalezieni zostali:

• Roman Bączek
• Antoni Byrdy
• Jan Ficek
• Franciszek Konior
• Jakub Łaciak
• Stanisław Łajczak
• Karol/Józef Maślanka
• Franciszek Pajestka
• Michał Pajestka
• Antoni Sojka
• Franciszek Talik
• Jan Wojtas
• Jan Dróżdż
• Rudolf Mojeścik
• Julian Wojciuch
• Alojzy Ogrodzki
• Antoni Gwiżdż
• Karol Rojczyk
• Jakub Walczak

W Malerzowicach Wielkich zostali odnalezieni:

• Leopold lub Józef Daniec
• Józef Lewicki
• Tadeusz Obtułowicz
• Władysław Nowotarski
• Karol Talik
• Eugeniusz Tomasik

kpt. Henryk Flame ps. Bartek" (1918-1947) - podoficer lotnictwa polskiego, żołnierz Armii Krajowej i partyzant NSZ. Jego zgrupowanie liczyło ponad 340 partyzantów. Został zmordowany w grudniu 1947 roku przez funkcjonariusza MO. Więcej: kpt. NSZ Henryk Flame "Bartek"

Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych

Kilka lat temu - w związku z postępem prac poszukiwawczych i identyfikacyjnych - zrodził się pomysł, aby powstał cmentarz wojenny, gdzie wszyscy żołnierze z oddziału "Bartka" zostaną pochowani w jednym miejscu. Ostatecznie wybrano polanę koło cmentarza komunalnego w Kamesznicy.

Projekt cmentarza został zaprezentowany w Kamesznicy w czasie briefingu prasowego 26 października 2022 roku z udziałem prezesa IPN dra Karola Nawrockiego. Odsłonięto wówczas tablicę - kamień węgielny pod budowę cmentarza wojennego. Założenia koncepcyjne i ideowe przyszłego cmentarza zostały opracowane w Biurze Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.

Projekt cmentarza, autorstwa mgr inż. arch. Piotra Kudelskiego, wykorzystuje naturalne ukształtowanie terenu, tworząc układ trzech tarasów ze 100 grobami indywidualnymi. Centralnym elementem założenia jest pięciometrowy kamienny pomnik z wyciętym motywem krzyża, przez który widoczny jest masyw Baraniej Góry. Lokalizacja cmentarza wojennego na zboczu, z widokiem na Baranią Górę, ma wymiar symboliczny. To właśnie na tym masywie były obozowiska partyzantów i siedziba sztabu Henryka Flamego "Bartka".

Na pomniku zostały umieszczone odlane z brązu symbole: orzeł Wojska Polskiego, Krzyż Narodowych Sił Zbrojnych oraz ryngraf z Matką Bożą. U stop pomnika znajduje się kapelusz górali żywieckich, położony na roży wiatrów wskazującej na Baranią Gorę, której szczyt można zobaczyć przez prześwit w pomniku w formie krzyża.