Wiadomości

  • 5 lutego 2024
  • 11 lutego 2024
  • wyświetleń: 8377

NIK opublikował raport dotyczący głośnej sprawy. Są czechowickie wątki

Najwyższa izba Kontroli opublikowała raport dotyczący fuzji PKN Orlen z Grupą Lotos. Chociaż w dokumencie przede wszystkim zwraca się uwagę na sprzedaż części byłej gdańskiej spółki firmie Saudi Aramco, to pojawiają się także w niej czechowickie wątki.

Lotos, spółka,
Główne wejście do dawnego Lotos Terminale w Czechowicach-Dziedzicach · fot. Oskar Piecuch / czecho.pl


Raport opublikowano w poniedziałek 5 lutego. Zawiera on informację o wynikach kontroli "Realizacja działań w zakresie poprawy bezpieczeństwa paliwowego w sektorze naftowym". NIK kontrolą objęła lata 2018-2023, ponieważ "właśnie w tym okresie miały miejsce bardzo istotne procesy wpływające na kształt rynku naftowego w Polsce i na bezpieczeństwo paliwowe".

- Choć w kontrolowanym okresie zapewniono ciągłość dostaw ropy naftowej i paliw, to jednak nie udało się osiągnąć wyznaczonych przez rząd celów, które miały poprawić bezpieczeństwo paliwowe naszego kraju. Kluczowa dla tego bezpieczeństwa fuzja PKN Orlen i Grupy Lotos, przy uwzględnieniu środków zaradczych uzgodnionych pomiędzy Orlenem i Komisją Europejską, spowodowała powstanie istotnych ryzyk dla tego bezpieczeństwa - podała Najwyższa Izba Kontroli we wstępie do raportu.

NIK dodała, że chodzi o uprzywilejowaną pozycję Aramco w Rafinerii Gdańskiej oraz o utratę przez Skarb Państwa wpływu na kierunki sprzedaży około 20% produktów pochodzących z rafinacji ropy (głównie oleju napędowego i benzyny), co może "zagrażać pokryciu krajowego zapotrzebowania na te produkty".

Lotos terminale, siedziba, rafineria, łukasiewicza
fot. mp / czecho.pl


- Minister Aktywów Państwowych (sprawujący nadzór właścicielski nad PKN Orlen) oraz Minister Klimatu i Środowiska (minister właściwy ds. energii) nie przygotowali strategii działania, która eliminowałaby te ryzyka - informuje NIK, która zwróciła również uwagę na "rażąco niską cenę za sprzedaż aktywów Grupy Lotos - co najmniej 5 mld zł poniżej szacowanej wartości".

- Minister Aktywów Państwowych nieprawidłowo sprawował w imieniu Skarbu Państwa nadzór nad procesem połączenia tych spółek. Co więcej nie dysponując wystarczającymi przesłankami przedłożył Radzie Ministrów wniosek o wyrażenie zgody na fuzję i to w trybie nadzwyczajnym, uniemożliwiającym jakąkolwiek dyskusję na ten temat na posiedzeniu rządu - podsumowuje NIK.

Z zaplanowanych do skontrolowania podmiotów NIK nie przeprowadziła kontroli w PKN Orlen. - W związku z tym, że spółka uniemożliwiła jej przeprowadzenie, NIK złożyła do prokuratury zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 98 ustawy o NIK. Działanie spółki stanowiło naruszenie konstytucyjnego oraz ustawowego prawa NIK do kontroli podmiotów działających z udziałem państwa - wyjaśnia.

W raporcie NIK zauważa, że PKN Orlen zainicjował we współpracy ze Skarbem Państwa proces połączenia z Grupą Lotos. Harmonogram połączenia Orlenu z Grupą Lotos przedstawia poniższy harmonogram.

NIK opublikował raport dotyczący fuzji Orlenu z Lotosem. Są czechowickie wątki
fot. Najwyższa Izba Kontroli


Najwyższa izba Kontroli zauważa, że "kluczowym momentem było wydanie przez Komisję Europejską tzw. środków zaradczych w lipcu 2020 roku, ustanowionych w celu zapewnienia konkurencyjności na rynku polskim i europejskim. Żeby Komisja Europejska wyraziła zgodę na połączenie Orlenu z Lotosem, ta pierwsza spółka musiała sprzedać część swych aktywów z obszaru produkcji paliw oraz działalności hurtowej, logistyki paliw, działalności detalicznej, paliwa lotniczego oraz rynku biopaliw".

- Te środki zaradcze znacząco zmieniały założenia połączenia tych spółek i zmieniały kształt polskiego sektora naftowego. Spółka Orlen, po negocjacjach z Komisją Europejską, ustaliła warunki poszczególnych transakcji i zgodnie z tymi warunkami zbyła te składniki majątku własnego lub Grupy Lotos, których wymagała Komisja Europejska - czytamy dalej w dokumencie.

Najistotniejsze transakcje w ramach realizacji środków zaradczych to:

  • sprzedaż spółce Aramco Overseas Company B.V. (Aramco) aktywów w obszarze rynku produkcji paliw, hurtowej sprzedaży paliw, a także w obszarze rynku paliwa lotniczego. Wśród tych aktywów było 30% udziałów spółki, w której działa rafineria w Gdańsku (należąca do Grupy Lotos) oraz 100% udziałów Lotos Paliwa sp. z o.o. zajmującej się hurtową sprzedażą paliw;
  • zbycie na rzecz spółki Unimot dziewięciu terminali paliwowych (cztery należące do PKN Orlen i pięć należących do Grupy Lotos). Umowa z tą spółką zawierała zobowiązanie PKN Orlen m.in. do wybudowania bazy paliw w Szczecinie i przekazania jej na rzecz spółki (koszty realizacji inwestycji ponosił PKN Orlen) - przypomnijmy, spółka Lotos Terminale miała siedzibę w Czechowicach-Dziedzicach;
  • sprzedaż węgierskiej spółce MOL 417 stacji paliw znajdujących się na terenie Polski. Transakcja z MOL była dwustronna, zakładała bowiem zawarcie ramowej umowy sprzedaży przez MOL na rzecz PKN Orlen 144 stacji paliw zlokalizowanych na Węgrzech oraz 41 stacji paliw zlokalizowanych na Słowacji za łączną cenę ok. 229 mln euro;
  • sprzedaż na rzecz spółki Rossi Biofuel Zrt. 100% udziałów w Lotos Biopaliwa sp. z o.o. (działającej na rynku biopaliw), z siedzibą w Czechowicach-Dziedzicach.


Za sprzedaż aktywów objętych środkami zaradczymi Komisji Europejskiej PKN Orlen otrzymał 4,6 mld zł (wg stanu na 31 grudnia 2022 roku). NIK podkreślił, że ta kwota nie uwzględnia transakcji z Unimot na zakup spółki Lotos Terminale SA, gdyż "jej rozliczenie nastąpiło po zakończeniu kontroli NIK". W ocenie Izby, PKN Orlen zbył aktywa objęte środkami zaradczymi co najmniej o 5 mld zł poniżej szacowanej ich wartości.

NIK opublikował raport dotyczący fuzji Orlenu z Lotosem. Są czechowickie wątki
fot. Najwyższa Izba Kontroli


Najwyższa Izba Kontroli poinformowała, że w szczególności nieadekwatna była cena sprzedaży mniejszościowego pakietu udziałów Rafinerii Gdańskiej sp. z o.o., posiadającej rafinerię w Gdańsku, na rzecz Aramco. Wyniosła ona 1,1 mld zł, choć jego wartość została oszacowana przez NIK na 4,6 mld zł.

Jednocześnie Aramco uzyskało dodatkowe korzyści i uprawnienia, w tym prawo weta wobec kluczowych decyzji strategicznych w zakresie zarządzania spółką Rafineria Gdańska sp. z o.o. Ponadto Aramco otrzymało prawo do dysponowania 50% produktów wytworzonych w rafinerii w Gdańsku.

- Oznacza to, że w stosunku do stanu sprzed połączenia PKN Orlen z Grupą Lotos, podmioty z udziałem Skarbu Państwa straciły możliwość dysponowania produktami (benzyną, olejem napędowym) pochodzącymi z przetworzenia ok. 5 mld ton ropy naftowej. Tym samym Skarb Państwa stracił wpływ na ok. 20% rynku produktów rafineryjnych wytwarzanych w Polsce - wylicza NIK.

Czechowice,CzechowiceDziedzice,Lotos,Unimot,Łukasiewicza,Siedziba,fotodnia,instagram
Dawna siedziba Lotos Terminale w Czechowicach-Dziedzicach - 5.10.2023 · fot. czecho.pl


NIK podaje także ryzyka w procesie połączenia PKN Orlen i Grupy Lotos, które "częściowo zmaterializowały się":

  • rażąco niska cena sprzedaży aktywów Grupy Lotos, za wyjątkiem transakcji z MOL;
  • Aramco uzyskało bardzo mocną pozycję w Rafinerii Gdańskiej sp. z o.o. i ma prawo weta w kluczowych kwestiach;
  • Skarb Państwa nie ma uprawnień do zablokowania odsprzedaży przez Aramco udziałów w Rafinerii Gdańskiej innemu podmiotowi;
  • w sytuacji, gdyby Aramco zdecydowało się na eksport produktów otrzymywanych z przerobu ropy naftowej w Rafinerii Gdańskiej zamiast wprowadzać je na rynek krajowy, istnieje ryzyko wystąpienia deficytu na rynku paliw.


- Bez przeprowadzenia kontroli w Orlenie NIK nie była w stanie ustalić przyczyn sprzedaży niektórych aktywów poniżej ich wartości. Należy jednak zauważyć, że firma doradcza, przygotowująca dla Ministra Aktywów Państwowych analizy związane z przedmiotowym połączeniem, wskazywała ryzyko nieuzyskania rynkowej ceny ze względu na słabą pozycję negocjacyjną PKN Orlen wynikającą z obowiązku spełnienia warunków określnych przez KE. NIK nie oceniała też czy w warunkach realizacji przez Orlen środków zaradczych połączenie z Grupą Lotos było ekonomicznie uzasadnione i prawidłowe pod względem gospodarności (z tego samego powodu co powyżej) - podsumowuje Najwyższa Izba Kontroli.

Pełną treść raportu można znaleźć TUTAJ. Zapis relacji konferencji prasowej, podczas której zaprezentowano dokument, publikujemy poniżej.

mp / czecho.pl

źródło: Najwyższa Izba Kontroli

Reklama

Komentarze

Zgodnie z Rozporządzeniem Ogólnym o Ochronie Danych Osobowych (RODO) na portalu czecho.pl zaktualizowana została Polityka Prywatności. Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem.